فاصله‌های کوچیک: نیم‌پرده، پرده و سوم‌ها (Small Intervals)
چهارتا فاصله‌ی کوچیک بین نت‌ها رو، یعنی ۱، ۲، ۳ و ۴ نیم‌پرده، روی کیبورد بشمری و یاد بگیری معمولاً هر کدوم چه صدایی دارن.
نیم‌پرده و پرده (Half Step & Whole Step)
نیم‌پرده کوچیک‌ترین فاصله روی کیبورده: از یه کلید تا همون کلید بعدی، سیاه باشه یا سفید. پرده یعنی دوتا نیم‌پرده. حرکت‌ها رو بشمر نه کلیدها رو، و کلیدی که ازش شروع می‌کنی رو هیچ‌وقت نشمر. روی کلیدهای سفید دوتا جا هست که بینشون کلید سیاه نیست: E–F و B–C. این دوتا همسایه فقط نیم‌پرده با هم فاصله دارن.
C تا C♯ می‌شه ۱ نیم‌پرده. C تا D می‌شه ۲، یعنی یه پرده. E تا F می‌شه ۱، با اینکه هر دو کلید سفیدن.
خودت رو امتحان کن
لیلا B رو می‌زنه و بعد C درست بالاش رو؛ دوتا کلید سفید بغل هم. دوستش می‌گه: «سفید تا سفید همیشه یه پرده‌ست.» فاصله چقدره؟
- یه پرده، چون هر دوتا کلید سفید بغل هم ۲ تا فاصله دارن
- نیم‌پرده، چون بین B و C کلید سیاه نیست
- سه نیم‌پرده، چون B و C و کلید بعدی می‌شن سه‌تا
- بدون شنیدن نمی‌شه شمردش
جواب رو ببین
نیم‌پرده، چون بین B و C کلید سیاه نیست
درسته. B تا C یه حرکته و هیچی وسطش نیست، پس نیم‌پرده‌ست. E تا F اون یکی جاییه که همین اتفاق می‌افته.
معمولاً چه صدایی دارن
نیم‌پرده · ۱
اون‌قدر نزدیک که دوتا نت انگار به هم تکیه دادن. پشت سر هم، بیشتر آدم‌ها یه سُر خوردن یا یه آه می‌شنون. با هم زده بشن می‌سابن به هم: یه صدای وزوزی و شلوغ. «برای الیز» (Für Elise) با تاب خوردن بین E و D♯ شروع می‌شه، یعنی یه نیم‌پرده.
پرده · ۲
یه قدم واضح و معمولی، مثل بالا رفتن از یه پله. با هم زده بشن هنوز یه کم می‌سابن، ولی خیلی کمتر. گام‌ها بیشترشون از پرده ساخته شدن، برای همین این رایج‌ترین حرکت تو ملودی‌هاست.
نت‌های اول «سرود شادی» (Ode to Joy)، با شروع از E.
E E F G G F E D C
E -> E same
E -> F up 1 half step
F -> G up 2 whole step
G -> F down 2 whole step
F -> E down 1 half stepملودی از E–F–G بالا می‌ره: اول نیم‌پرده، بعد یه پرده.
رو کلیدهای سفید این دوتا قدم شبیه هم به نظر میان ولی اندازه‌شون فرق داره.آروم بخونش و دقت کن E تا F تنگ‌تر از F تا G حس می‌شه؛ بین F و G یه F♯ نشسته.
خودت رو امتحان کن
امید می‌گه تو «سرود شادی» E تا F و F تا G یه اندازه‌ان، چون هر دوتا حرکت به کلید سفید بعدیه.
جواب رو ببین
نادرست
غلطه. بین E و F کلید سیاه نیست، پس ۱ نیم‌پرده‌ست. F تا G از روی F♯ رد می‌شه، پس ۲ ـه، یعنی یه پرده. کلید سفید بعدی یه فاصله‌ی ثابت نیست؛ همیشه ببین وسطش کلید سیاه هست یا نه.
پرش از روی یکی
دوتا سوم: ۳ و ۴ نیم‌پرده
یه حرف رو جا بندازی می‌رسی به سوم: C تا E می‌شه C، D، E، یعنی سه‌تا حرف. سوم‌ها دو اندازه دارن. سوم کوچک (minor third) می‌شه ۳ نیم‌پرده، مثل C تا E♭. سوم بزرگ (major third) می‌شه ۴، مثل C تا E. بیشتر شنونده‌ها سوم بزرگ رو روشن و باز می‌شنون و سوم کوچک رو تیره‌تر یا نرم‌تر. فرقشون همین یه نیم‌پرده‌ست.
C رو با E بزن، بعد C رو با E♭. C همونه و نت بالایی فقط نیم‌پرده جابه‌جا شده، ولی خیلی‌ها اولی رو شاد توصیف می‌کنن و دومی رو غمگین.
مثال: از C بالا بشمر
- انگشتت رو بذار روی C
این کلید صفره. نمی‌شمریش.
- C♯ می‌شه ۱، D می‌شه ۲
۱ یعنی نیم‌پرده، ۲ یعنی پرده.
- E♭ می‌شه ۳
کلید سیاه بعد از D. C تا E♭ یه سوم کوچکه.
- E می‌شه ۴
کلید سفید بعدی. C تا E یه سوم بزرگه.
- از هر نت دیگه‌ای هم همین کار رو بکن
از A: A♯ ۱، B ۲، C ۳؛ پس A تا C سوم کوچکه. از F: F♯ ۱، G ۲، G♯ ۳، A ۴؛ پس F تا A سوم بزرگه.
خودت رو امتحان کن
نیم‌پرده‌ها رو رو به بالا بشمر. سوم کوچکه یا سوم بزرگ؟
- C تا E بالایی
- C تا E♭ بالایی
- A تا C بالایی
- G تا B بالایی
- D تا F بالایی
- F تا A بالایی
جواب رو ببین
سوم کوچک · ۳: C تا E♭ بالایی, A تا C بالایی, D تا F بالایی
سوم بزرگ · ۴: C تا E بالایی, G تا B بالایی, F تا A بالایی
خودت رو امتحان کن
آرش داره یه زنگ دو‌نتی می‌سازه که از C شروع می‌شه و می‌ره بالا. می‌خواد نت دوم روشن و باز صدا بده، نه ساییده و نه تیره. کدوم نت رو انتخاب کنه؟
- C♯، یه نیم‌پرده بالاتر
- E♭، سه نیم‌پرده بالاتر
- E، چهار نیم‌پرده بالاتر
- D، دو نیم‌پرده بالاتر
جواب رو ببین
E، چهار نیم‌پرده بالاتر
آره. C تا E سوم بزرگه و بیشتر آدم‌ها روشن می‌شنونش. C تا E♭ سوم کوچکِ تیره‌تر می‌شد، و C تا C♯ به C می‌چسبید.
به چی گوش بدی
- ۱ نیم‌پرده: نت‌ها به هم تکیه دادن؛ با هم می‌سابن.
- ۲، یه پرده: یه قدم ساده و واضح تا نت بعدی.
- ۳، سوم کوچک: یه پرش کوچیک که بیشتر آدم‌ها تیره‌تر می‌شنونش.
- ۴، سوم بزرگ: یه پرش کوچیک که بیشتر آدم‌ها روشن‌تر می‌شنونش.
خودت رو امتحان کن
از نت اول بالا بشمر و هر جفت رو به فاصله‌ش وصل کن
جواب رو ببین
- E تا F بالایی → نیم‌پرده (۱)
- F تا G بالایی → پرده (۲)
- E تا G بالایی → سوم کوچک (۳)
- D تا F♯ بالایی → سوم بزرگ (۴)
مرور درس
- حرکت‌ها رو کلید به کلید بشمر، با کلیدهای سیاه، و کلید شروع رو هیچ‌وقت نشمر.
- نیم‌پرده = ۱، پرده = ۲. E–F و B–C نیم‌پرده‌ان و کلید سیاه وسطشون نیست.
- سوم کوچک = ۳ (C تا E♭)، سوم بزرگ = ۴ (C تا E).
- بیشتر آدم‌ها نیم‌پرده رو نزدیک و ساییده می‌شنون، سوم بزرگ رو روشن و سوم کوچک رو تیره‌تر.
- رنگ کلید هیچی نمی‌گه: اول بشمر، بعد صدا رو چک کن.