کاسته و افزوده: آکوردهای بی‌قرار (Diminished & Augmented)
دوتا آکوردی که هیچ‌وقت آروم نمی‌گیرن رو می‌شناسی، کاسته‌ی جمع‌شده و افزوده‌ی کش‌اومده، و هر چهار نوع سه‌صدایی رو از روی دوتا فاصله‌شون اسم می‌بری.
فراتر از ماژور و مینور
دوتا آکورد که آروم نمی‌گیرن
آکورد ماژور و مینور می‌تونن یه آهنگ رو تموم کنن. نت‌های بیرونیشون یه فاصله‌ی محکم ۷ نیم‌پرده‌ای دارن. دوتا سه‌صدایی دیگه این قاب رو می‌شکنن و بیشتر شنونده‌ها بی‌قرار می‌شنونشون، انگار موسیقی داره یه سؤال می‌پرسه. وقتی بتونی تشخیصشون بدی، موسیقی فیلم‌ها و لحظه‌های تعلیق تو آهنگ‌ها برات معنی پیدا می‌کنه.
C–E♭–G رو بزن، بعد C–E♭–G♭. دومی نت وسط مینور رو نگه می‌داره ولی نت بالایی رو می‌کشه پایین. بیشتر آدما اون رو فشرده و پرتنش می‌شنون.
سه‌صدایی کاسته (Diminished)
دوتا سوم کوچک روی هم: ۳ + ۳ نیم‌پرده. نت‌های بیرونی فقط ۶ نیم‌پرده از هم فاصله دارن، یکی کمتر از ۷ همیشگی. همین فاصله‌ی جمع‌شده، یعنی تریتون، صدای فشرده‌ی این آکورد رو می‌سازه. می‌نویسنش Bdim یا B°.
B–D–F: از B تا D می‌شه ۳، از D تا F می‌شه ۳، از B تا F می‌شه ۶. C–E♭–G♭: از C تا E♭ می‌شه ۳، از E♭ تا G♭ می‌شه ۳، از C تا G♭ می‌شه ۶.
C مینور و C کاسته، با شمردن نیم‌پرده از C.
note: C C♯ D E♭ E F G♭ G
half steps: 0 1 2 3 4 5 6 7
C minor: C E♭ G (0, 3, 7)
C dim: C E♭ G♭ (0, 3, 6)پایه همونه، نت وسط همونه. نت بالایی مینور روی ۷ ـه؛ کاسته اون رو می‌کشه پایین تا ۶.پس آکورد کاسته مثل مینور شروع می‌شه و بعد جمع می‌شه. این تصویر برای شنیدنش خیلی به کار میاد.
خودت رو امتحان کن
پریسا C–E♭–G♭ رو می‌زنه و می‌گه «E♭ داره، پس C مینوره». این در واقع چیه؟
- C مینور، چون نت وسط E♭ ـه
- سه‌صدایی واقعی نیست، چون G♭ کلید سیاهه و سه‌صدایی با کلید سفید ساخته می‌شه
- C کاسته؛ فاصله‌ی بیرونیش فقط ۶ ـه
- C افزوده، چون بی‌قراره
جواب رو ببین
C کاسته؛ فاصله‌ی بیرونیش فقط ۶ ـه
درسته. سوم کوچک C–E♭ هست، ولی بالاش G♭ ـه (۶)، نه G (۷). دوتا سوم کوچک روی هم، ۳ + ۳، یعنی سه‌صدایی کاسته.
سه‌صدایی افزوده (Augmented)
دوتا سوم بزرگ روی هم: ۴ + ۴ نیم‌پرده. نت‌های بیرونی ۸ نیم‌پرده فاصله دارن، یکی بیشتر از ۷ همیشگی. مثل ماژور شروع می‌شه، بعد نت بالایی هل داده می‌شه بالا. می‌نویسنش C+ یا Caug.
C–E–G♯: از C تا E می‌شه ۴، از E تا G♯ می‌شه ۴، از C تا G♯ می‌شه ۸. با C ماژور یعنی C–E–G مقایسه کن که نت بالاییش روی ۷ نشسته.
دو جور بی‌قراری
کاسته · ۳ + ۳
فاصله‌ی بیرونی جمع شده تا ۶. بیشتر شنونده‌ها می‌گن پرتنش، فشرده و نگرانه، مثل فنری که فشارش دادن. معمولاً به گوش میاد که می‌خواد بره سمت یه آکورد نزدیک.
افزوده · ۴ + ۴
فاصله‌ی بیرونی کش اومده تا ۸. بیشتر شنونده‌ها می‌گن کشیده، معلق و رؤیاییه، مثل سؤالی که بی‌جواب مونده. تو موسیقی فیلم زیاد برای صحنه‌های رؤیا یا راز میاد.
خودت رو امتحان کن
- C–E–G: فاصله‌ها ۴ + ۳، نت‌های بیرونی ۷ تا فاصله دارن. بیشتر شنونده‌ها آروم‌گرفته می‌شنونش.
- C–E–G♯: فاصله‌ها ۴ + ۴، نت‌های بیرونی ۸ تا فاصله دارن. بیشتر شنونده‌ها کشیده و بی‌قرار می‌شنونش.
بین این دوتا آکورد فقط یه نت عوض شده. چی باعث شد دومی بی‌قرار به گوش بیاد؟
- نت وسط جابه‌جا شد، پس دیگه ماژور نیست
- کل آکورد بالاتر رفت، و آکوردهای بالاتر همیشه پرتنش‌تر به گوش میان
- نت بالایی نیم‌پرده رفت بالا و ۷ محکم شکست
- یه کلید سیاه توشه
جواب رو ببین
نت بالایی نیم‌پرده رفت بالا و ۷ محکم شکست
دقیقاً. نت وسط، E، سر جاش موند. بالا بردن G به G♯ فاصله‌ی بیرونی رو از ۷ به ۸ می‌کشه، و همین قاب شکسته‌ست که بیشتر گوش‌ها بی‌قرار می‌شنون.
| سه‌صدایی | فاصله‌ی پایین | فاصله‌ی بالا | فاصله‌ی بیرونی | از C |
|---|---|---|---|---|
| ماژور | ۴ | ۳ | ۷ | C E G |
| مینور | ۳ | ۴ | ۷ | C E♭ G |
| کاسته | ۳ | ۳ | ۶ | C E♭ G♭ |
| افزوده | ۴ | ۴ | ۸ | C E G♯ |
خودت رو امتحان کن
هر دو فاصله رو بشمر: کاسته (۳ + ۳) یا افزوده (۴ + ۴)؟
- B D F
- C E G♯
- D F A♭
- F A C♯
- E G B♭
- A♭ C E
جواب رو ببین
کاسته: B D F, D F A♭, E G B♭
افزوده: C E G♯, F A C♯, A♭ C E
تو دل دو ماژور
تنها آکورد کاسته‌ی کلیدهای سفید
روی هر کلید سفید یه سه‌صدایی بساز: یکی بزن، یکی رد کن، یکی بزن. سه‌تا ماژور درمیاد (C، F، G)، سه‌تا مینور (Dm، Em، Am) و دقیقاً یه کاسته: اونی که روی B ساخته می‌شه، یعنی B–D–F. هیچ سه‌صدایی افزوده‌ای روی کلیدهای سفید درنمیاد؛ برای ساختنش یه کلید سیاه لازم داری.
B–D–F دوست داره یه جایی بره: B می‌خواد نیم‌پرده بره بالا روی C و F می‌خواد نیم‌پرده بیاد پایین روی E. با هم می‌رسن به C–E، قلب C ماژور.
خودت رو امتحان کن
دوتا فاصله رو به نوع سه‌صدایی وصل کن
جواب رو ببین
- ۴ + ۳، فاصله‌ی بیرونی ۷ → ماژور
- ۳ + ۴، فاصله‌ی بیرونی ۷ → مینور
- ۳ + ۳، فاصله‌ی بیرونی ۶ → کاسته
- ۴ + ۴، فاصله‌ی بیرونی ۸ → افزوده
خودت رو امتحان کن
تارا یه آکورد می‌شنوه که معلومه آروم نگرفته. پایه رو زمزمه می‌کنه، بعد نت وسط رو، و می‌بینه فاصله کوچیکه، ۳ نیم‌پرده، درست مثل آکورد مینور. بهترین جوابش چیه؟
- مینور، چون نت وسط ۳ تا بالای پایه‌ست
- افزوده، چون بی‌قراره
- کاسته: فاصله‌ی کوچیک، صدای بی‌قرار
- ماژور، چون آکورد بی‌قرار همیشه یه نت وسط روشن و باز داره
جواب رو ببین
کاسته: فاصله‌ی کوچیک، صدای بی‌قرار
آره. فاصله‌ی ۳ پایین افزوده (۴ + ۴) رو رد می‌کنه و صدای بی‌قرار مینور رو. کاسته مثل مینور شروع می‌شه و بعد بالاش جمع می‌شه.
مرور درس
- کاسته = ۳ + ۳ (B–D–F، C–E♭–G♭)، فاصله‌ی بیرونی ۶: بیشتر آدما پرتنش و فشرده می‌شنونش.
- افزوده = ۴ + ۴ (C–E–G♯)، فاصله‌ی بیرونی ۸: بیشتر آدما کشیده و رؤیایی می‌شنونش.
- ماژور و مینور بیرونشون یه ۷ محکم دارن و می‌تونن آروم‌گرفته باشن؛ کاسته و افزوده این رو می‌شکنن.
- با گوش: اول آروم‌گرفته یا بی‌قرار، بعد جمع‌شده یا کش‌اومده.
- روی کلیدهای سفید تنها سه‌صدایی کاسته B–D–F ـه و هیچ افزوده‌ای نیست.