وایفای، کابل و کف دریا
ببین دیتای تو واقعاً از کجا رد می‌شه: یه فاصله‌ی کوتاه رادیویی، بعدش تا ته راه کابل و فیبر، همون‌هایی که بخشیشون کف دریا کشیده شدن. بعد این درس می‌تونی بگی «کلود» واقعاً یعنی چی و اگه یه کابل قطع بشه چی می‌شه.
اولین قدم
بخش بی‌سیم همون اول راهه
وایفای از روتر، یا سیگنال نزدیک‌ترین دکل موبایل، تو بیشتر مسیرها تنها قدم بی‌سیمه، و فقط یه فاصله‌ی کوتاه دور و بر خودت رو پوشش می‌ده. بعد از همین یه قدم، هیچ‌کدوم از بقیه‌ی راه تا سرور بی‌سیم نیست: یه فاصله‌ی کوتاه رادیویی نزدیک خونه، بعدش سیم و فیبر تا آخر راه.
داری با یه دوست تو یه قاره‌ی دیگه ویدیو کال می‌کنی؟ گوشیت با وایفای تو چند متر به روتر می‌رسه. تقریباً کل بقیه‌ی مسیر، هزاران کیلومتر، کابله.
بقیه‌ی مسیر
از روترت تا اونور دنیا
از روتر خونه، یه کابل، بیشتر وقت‌ها فیبر نوری، بعضی وقت‌ها مسی، می‌ره تا اینترنت‌رسانت. از اونجا کابل‌های بیشتری بین شهرها، بین کشورها، و آخرش تا ساحل می‌رن، جایی که کابل‌های زیردریایی سیگنال رو از رو اقیانوس‌ها به قاره‌ی بعدی می‌رسونن.
یه گوشی که یه سایت میزبانی‌شده تو یه قاره‌ی دیگه رو باز می‌کنه: روتر ← اینترنت‌رسان محلی ← کابل تا یه نقطه‌ی فرود ← کابل زیردریایی ← نقطه‌ی فرود اونور آب ← اینترنت‌رسان اونجا ← دیتاسنتر.
خودت رو امتحان کن
نیکا با پسرعموش که تو یه قاره‌ی دیگه زندگی می‌کنه ویدیو کال می‌کنه. کدوم گزینه بهتر توضیح می‌ده بیشتر دیتای این تماس از کجا رد می‌شه؟
- کل مسیر با امواج رادیویی، از این دکل به اون دکل
- بالا تا یه ماهواره و مستقیم پایین تا گوشی پسرعموش
- وایفای تا روترش، بعدش تقریباً همه‌ش کابل و فیبر زیردریایی
- وایفای مستقیم گوشیش رو به گوشی پسرعموش وصل می‌کنه، بدون هیچ کابلی
جواب رو ببین
وایفای تا روترش، بعدش تقریباً همه‌ش کابل و فیبر زیردریایی
درسته. فقط قدم تا روترش بی‌سیمه؛ از اونجا به بعد تا یه قاره‌ی دیگه تقریباً همه‌ش کابل و فیبره، از جمله کابل رو کف دریا.
اون سر خط
«کلود» یه ساختمونه یه جایی
اون سر هر کدوم از این مسیرها یه دیتاسنتره: یه ساختمون پر از قفسه‌های سرور، سیستم خنک‌کننده و برق مخصوص خودش. «کلود» فقط یه کلمه‌ی خودمونی برای دیتاسنتر یه شرکت دیگه‌ست، که معمولاً تو یه کشور مشخص، با یه آدرس واقعی و یه حصار دورشه.
وقتی عکس‌هات رو «تو کلود» بکاپ می‌گیری، آخرش می‌رن رو یه هارد داخل یه ساختمون واقعی. اگه برق اون ساختمون قطع بشه، کلود موقتاً اونجا نیست.
خودت رو امتحان کن
«کلود» اسم خوبیه چون فایل‌های تو پخش تو آسمون ذخیره می‌شن، نه تو یه جای فیزیکی مشخص.
جواب رو ببین
نادرست
غلطه. فایل‌های تو رو هارددیسک‌های فیزیکی داخل یه دیتاسنتر واقعی نشستن، یه ساختمون تو یه جای مشخص. «کلود» فقط یعنی خودت اون ساختمون رو مدیریت نمی‌کنی؛ نه اینکه تو آسمون یا هیچ‌جا ذخیره شده.
قدم‌به‌قدم ببین
فقط اولین قدم بی‌سیمه گوشیت با وایفای، همون خط‌های موجی سمت چپ، به روتر می‌رسه. این تنها قدم بی‌سیم کل تصویره. جلوتر، هنوز کم‌رنگ، ساختمون اینترنت‌رسان، دریا، نقطه‌ی فرود اونور آب و قفسه‌ی سرورها دیده می‌شن: بقیه‌ی مسیر، که هنوز روشن نشده.
کابل روتر تا اینترنت‌رسان یه کابل نارنجی از روتر تا ساختمون اینترنت‌رسان روشن می‌شه. این یه کابل معمولی یا فیبر نوریه، همون‌جور که زیر خیابون‌ها و تو ساختمون‌ها کشیده شده. از اینجا به بعد، سیگنال تا آخر مسیر رو سیمه.
زیر دریا تا اونور آب کابل روشن‌شده حالا زیر خط‌های موجیِ دریا می‌ره و اونور آب، تو یه ساختمون فرود، دوباره میاد بالا. این یه کابل زیردریاییه، یکی از صدها کابلی که کف اقیانوس‌های دنیا کشیده شدن و سیگنال رو بین قاره‌ها می‌برن.
کل مسیر، از اول تا آخر کابل به یه قفسه‌ی سرور می‌رسه، همون دیتاسنتر، و چراغ‌هاش روشن می‌شن. حالا پالس‌های نارنجی کل مسیر رو می‌چرخن: از وایفای گوشیت، از روتر و اینترنت‌رسان، از زیر دریا، تا این ساختمون. همین ساختمونه که وقتی می‌گن «کلود» منظورشونه.
خودت رو امتحان کن
هر بخش از مسیر رو به چیزی که هست وصل کن
جواب رو ببین
- گوشی تا روتر → تنها قدم بی‌سیم مسیر
- روتر تا اینترنت‌رسان → یه کابل سیمی یا فیبر نوری
- زیر اقیانوس → یه کابل زیردریایی
- قفسه‌ی سرورهای اون سر مسیر → یه دیتاسنتر؛ همون «کلود»
وقتی می‌شکنه
یه کابل قطع‌شده چی‌کار می‌کنه
کابل‌های زیردریایی واقعاً آسیب می‌بینن، بیشتر وقت‌ها با لنگر یه کشتی یا تور یه قایق ماهیگیری، بعضی وقت‌ها هم با زلزله. چون معمولاً چند تا کابل رو یه مسیر هست، ترافیک اغلب خودکار می‌ره رو بقیه‌شون و شاید فقط یه کم کندی حس کنی. ولی وقتی چند تا کابل رو یه مسیر با هم قطع بشن، یه منطقه ممکنه بخشی از اتصالش رو از دست بده تا یه کشتی تعمیرکار، که ممکنه هفته‌ها طول بکشه، درستش کنه.
کشوری که فقط با یکی دو تا کابل زیردریایی وصله خیلی بیشتر از کشوری که چند تا کابل و چند تا مسیر داره در خطره؛ برای همینه بعضی جاها رو کابل و مسیر اضافه سرمایه‌گذاری می‌کنن.
خودت رو امتحان کن
- یه کابل زیردریایی رو یه مسیر شلوغ با لنگر یه کشتی قطع می‌شه.
- همه‌ی کابل‌های زیردریایی که یه کشور رو به بقیه‌ی دنیا وصل می‌کنن، تو یه هفته قطع می‌شن.
فرق تأثیر این دو اتفاق روی استفاده‌ی معمولی از اینترنت چیه؟
- حالت اول تقریباً حس نمی‌شه چون ترافیک می‌ره رو کابل‌های دیگه؛ حالت دوم می‌تونه بیشتر اتصال کشور رو قطع کنه
- هر دو دقیقاً همون قطعی سراسری رو ایجاد می‌کنن، چون هر قطعی یه‌جور برخورد می‌شه
- حالت اول بدتره چون یه کابل تنها بیشتر از چند تا کابل با هم ترافیک می‌بره
- هیچ‌کدوم اثری ندارن، چون ماهواره‌ها خودکار جاشون رو می‌گیرن
جواب رو ببین
حالت اول تقریباً حس نمی‌شه چون ترافیک می‌ره رو کابل‌های دیگه؛ حالت دوم می‌تونه بیشتر اتصال کشور رو قطع کنه
درسته. فرق اصلی افزونگیه: وقتی چند تا کابل رو یه مسیر هست، از دست دادن یکیشون تقریباً حس نمی‌شه. از دست دادن همه‌شون با هم، خودِ اون افزونگی رو از بین می‌بره.
مرور درس
- تو بیشتر مسیرها، تنها قدم بی‌سیم همون اوله: وایفای یا دکل موبایل.
- بعد از اون، تا آخر راه کابل و فیبره: اینترنت‌رسانت، بین شهرها، و رو کف اقیانوس.
- بیشترین حجم ترافیک بین‌قاره‌ای از کابل زیردریایی رد می‌شه، نه ماهواره.
- «کلود» یه ساختمون واقعیه، یه دیتاسنتر پر از سرور، یه جای مشخص.
- یه کابل قطع‌شده معمولاً از یه مسیر دیگه رد می‌شه؛ قطع شدن همه‌ی کابل‌های یه مسیر باعث قطعی واقعی می‌شه.