دارایی خالص (Net Worth): کارنامه‌ی واقعی وضعیت مالیت
هر چی داری رو جمع می‌زنی، هر چی بدهکاری رو کم می‌کنی، و به عددی می‌رسی که نشون می‌ده داری جلو می‌ری یا نه. می‌بینی چرا درآمد بالا می‌تونه یه وضع ضعیف رو قایم کنه.
دارایی خالص (Net Worth)
هر چی داری و ارزش پولی داره، منهای هر چی بدهکاری. دارایی‌ها − بدهی‌ها = دارایی خالص. می‌تونه منفی هم باشه، و برای خیلی‌ها اول راه همین‌طوره. مهم‌ترین چیز اینه که داره به کدوم سمت می‌ره.
کلاً ۶۰۰ میلیون تومان داری و ۳۶۰ میلیون بدهکاری: دارایی خالصت ۲۴۰ میلیونه.
دو تا لیست
دارایی‌ها (چی داری)
پول تو حساب و نقد، سرمایه‌گذاری‌ها، طلا، ملک، ماشین، طلبی که مطمئنی برمی‌گرده. هر کدوم رو با قیمتی که امروز می‌شه فروختش حساب کن، نه قیمتی که خریدی.
بدهی‌ها (چی بدهکاری)
وام‌ها، بدهی کارت، خرید قسطی، قرض از خانواده، قبض‌های پرداخت‌نشده. کل مبلغ باقی‌مونده رو حساب کن، نه قسط ماهانه رو.
خودت رو امتحان کن
دارایی یا بدهی؟
- موجودی حساب پس‌انداز
- باقی‌مونده‌ی وام ماشین
- خود ماشین، با قیمت فروش امروز
- پولی که از خواهرت قرض گرفتی
- چندتا سکه‌ی طلا تو کشو
- گوشی‌ای که ۱۲ ماهه قسطی خریدی: قسط‌های باقی‌مونده
جواب رو ببین
دارایی: موجودی حساب پس‌انداز, خود ماشین، با قیمت فروش امروز, چندتا سکه‌ی طلا تو کشو
بدهی: باقی‌مونده‌ی وام ماشین, پولی که از خواهرت قرض گرفتی, گوشی‌ای که ۱۲ ماهه قسطی خریدی: قسط‌های باقی‌مونده
دارایی خالص امید (میلیون تومان)
دارایی‌ها
حساب‌های بانکی ۵۰
ماشین (قیمت فروش امروز) ۹۰۰
سرمایه‌گذاری‌ها ۸۰
جمع دارایی‌ها ۱٬۰۳۰
بدهی‌ها
باقی‌مونده‌ی وام ماشین ۷۰۰
خریدهای قسطی ۱۸۰
قرض از دوست ۵۰
جمع بدهی‌ها ۹۳۰دارایی خالص = ۱٬۰۳۰ − ۹۳۰ = ۱۰۰ میلیون تومانامید ماهی ۱۰۰ میلیون درمیاره. بعد از چند سال کار، کل چیزی که براش مونده اندازه‌ی یه ماه حقوقشه.
خودت رو امتحان کن
کاوه ماهی ۱۶۰ میلیون تومان درمیاره، ۸۰۰ میلیون دارایی داره و ۱٫۱ میلیارد بدهکاره. لیلا ماهی ۷۰ میلیون درمیاره، ۱٫۲ میلیارد دارایی داره و ۱۰۰ میلیون بدهکاره. کی ثروتمندتره؟
- کاوه، چون درآمدش بیشتر از دو برابر درآمد لیلاست
- لیلا: دارایی خالصش مثبت ۱٫۱ میلیارده، مال کاوه منفی ۳۰۰ میلیون
- بدون دونستن اینکه هر کدومشون چقدر خرج می‌کنن نمی‌شه مقایسه کرد
- کاوه، چون هر ماه پول خیلی بیشتری زیر دستشه و می‌تونه هر جور خواست خرجش کنه
جواب رو ببین
لیلا: دارایی خالصش مثبت ۱٫۱ میلیارده، مال کاوه منفی ۳۰۰ میلیون
درسته. ثروت اونیه که بعد از کم کردن بدهی‌ها می‌مونه. درآمد کاوه بالاست، ولی بیشتر از چیزی که داره بدهکاره. لیلا می‌تونه مدت زیادی کار نکنه؛ کاوه نمی‌تونه.
یه وان حموم
درآمد شیر آبه. خرج راه‌آبه. دارایی خالص سطح آبه. شیر پرفشار با راه‌آب کاملاً باز هیچی رو پر نمی‌کنه. فاصله‌ی درس ۱ همون شیر منهای راه‌آبه، و دارایی خالص یعنی فاصله‌ی همه‌ی ماه‌ها که روی هم جمع شده. جایی که این تشبیه جواب نمی‌ده: آب خودبه‌خود کم و زیاد نمی‌شه، ولی دارایی می‌شه. قیمت خونه یا سهام می‌تونه بالا و پایین بره، بدون اینکه شیر و راه‌آب عوض شده باشن.
خودت رو امتحان کن
مینا یه ماشین ۹۰۰ میلیونی رو کامل با وام خرید. همون روزی که خریدش، دارایی خالصش اصلاً تکون نخورد.
جواب رو ببین
درست
آره، و این از هر دو طرف آدم رو غافلگیر می‌کنه. همون روز هم یه دارایی ۹۰۰ میلیونی اضافه شد هم یه بدهی ۹۰۰ میلیونی و این دوتا همدیگه رو خنثی می‌کنن: نه داشتن ماشین پولدارترش کرد، نه گرفتن وام فقیرترش. داستان اصلی بعدشه، چون وام بهره می‌خوره و باید دید قیمت ماشین در مقایسه با بقیه‌ی قیمت‌ها چی می‌شه. خریدن با قرض ظاهر زندگی رو عوض می‌کنه، نه کارنامه‌ی واقعیت رو.
مال خودت رو حساب کن
- دارایی‌ها رو با قیمت فروش امروز بنویس
حساب‌ها، نقد، سرمایه‌گذاری، طلا، ملک، ماشین. هر جا مطمئن نیستی، دست پایین بگیر.
- همه‌ی بدهی‌ها رو کامل بنویس
مبلغ باقی‌مونده، نه قسط. قرض‌های دوستانه و خانوادگی رو هم بیار.
- کم کن و تاریخ بزن
یه خط: تاریخ، دارایی‌ها، بدهی‌ها، دارایی خالص. این نقطه‌ی شروعته، عددش هر چی که باشه.
- هر سه تا شش ماه تکرارش کن
زودتر از این فقط نوسان بازار رو می‌بینی. دنبال جهت حرکت تو طول زمانی، نه امتیاز روزانه.
خودت رو امتحان کن
دارایی خالص نگار تو یه سال ۲۵٪ بیشتر شده. تو همون سال قیمت‌ها ۴۰٪ بالا رفتن و خرج ماهانه‌ش هم پابه‌پای قیمت‌ها زیاد شده. واقعاً چی شده؟
- از نظر قدرت خرید عقب افتاده: الان ماه‌های کمتری از زندگیش رو می‌پوشونه
- ۲۵٪ ثروتمندتر شده، چون دارایی خالصش دقیقاً همین‌قدر رشد کرده
- ۶۵٪ ثروتمندتر شده، چون هم دارایی خالصش بالا رفته هم قیمت‌ها
- بدون دونستن اینکه درآمدش چی شده هیچی نمی‌شه گفت
جواب رو ببین
از نظر قدرت خرید عقب افتاده: الان ماه‌های کمتری از زندگیش رو می‌پوشونه
آره. اگه قبلاً خرج ۱۰ ماهش رو می‌پوشوند، الان حدود ۹ ماه رو می‌پوشونه (۱٫۲۵ ÷ ۱٫۴۰ ≈ ۰٫۸۹). عدد بزرگ شد؛ چیزی که می‌شه باهاش خرید کوچیک شد.
خودت رو امتحان کن
هر اتفاق، همون روز با دارایی خالص چی‌کار می‌کنه؟
جواب رو ببین
- فاصله‌ی ۶ میلیونی این ماه رو می‌ذاری تو پس‌انداز → ۶ میلیون بالا می‌ره
- با ۲۰ میلیون از پس‌انداز بخشی از وام رو می‌دی → تغییری نمی‌کنه: یه دارایی و یه بدهی با هم کم می‌شن
- یه تلویزیون ۵۰ میلیونی قسطی می‌خری → امروز تغییری نمی‌کنه، بعد با کهنه شدن تلویزیون پایین میاد
- ۸ میلیون از پس‌انداز رو خرج سفر می‌کنی → ۸ میلیون پایین میاد
مرور درس
- دارایی خالص = دارایی‌ها با قیمت فروش امروز − کل بدهی‌ها. درآمد شیر آبه؛ دارایی خالص سطح آبه.
- درآمد بالا با خرج و بدهی بالاتر می‌تونه یعنی دارایی خالص کم یا حتی منفی.
- خریدن با قرض دارایی خالص رو بالا نمی‌بره. فاصله‌ی مثبتی که نگهش می‌کنی بالا می‌بره.
- هر سه تا شش ماه حسابش کن و جهتش رو ببین. وقتی قیمت‌ها تند بالا می‌رن، با «چند ماه از خرجم» اندازه‌ش بگیر.