تنوع‌بخشی، کارمزد و افق زمانی سرمایه‌گذاری (Diversification & Time Horizon)
سه چیزی که تعیین می‌کنن یه سرمایه‌گذاری واقعاً چطور تموم می‌شه: همه‌چیز رو روی یه اتفاق نذاشتن، پایین نگه داشتن هزینه‌های قطعی، و جور کردن چیزی که داری با زمانی که لازمش داری.
تنوع‌بخشی به دارایی‌ها (Diversification)
پخش کردن پول بین چیزهایی که به یه دلیل با هم زمین نمی‌خورن. نکته این نیست که چیزهای زیادی داشته باشی. اینه که چیزهایی داشته باشی که سال بدشون رو اتفاق‌های متفاوتی می‌سازه. پنج شرکت تو یه صنعت، تو یه شهر، با همون مشتری‌ها، یعنی یه شرط که پنج بار نوشته شده.
آزمونش یه سؤاله که بلند از خودت می‌پرسی: اسم اون یه اتفاقی رو بیار که هم‌زمان به همه‌ی این‌ها بزنه. اگه راحت به ذهنت اومد، در برابر اون اتفاق متنوع نیستی.
یه زمین یا پنج‌تا
کشاورزی که یه محصول تو یه زمین داره، سالی که هوا به اون محصول بسازه سال فوق‌العاده‌ای داره و سالی که نسازه هیچی. پنج محصول تو پنج دره یعنی نه سال درخشان، نه سال خالی. جایی که این تشبیه جواب نمی‌ده: بعضی اتفاق‌ها هم‌زمان به همه‌ی زمین‌ها می‌رسن، مثل خشک‌سالی تو کل منطقه یا پولی که یهو بی‌ارزش می‌شه. تنوع فاجعه‌های خاص رو نرم می‌کنه، نه فاجعه‌های عمومی رو، و هیچی همه‌شون رو حذف نمی‌کنه.
خودت رو امتحان کن
امید می‌گه تنوع خوبی داره: پولش بین پنج شرکت مختلف پخش شده، که همه‌شون ساختمون‌ساز یه شهرن. مشکل کجاست؟
- یه اتفاق واحد، خوابیدن ساخت‌وساز اون شهر، هم‌زمان هر پنج‌تا رو می‌زنه
- پنج‌تا کمه. عدد باید نزدیک پنجاه باشه تا اصلاً حساب بشه
- هیچ مشکلی: داشتن پنج شرکت جدا یعنی تنوع واقعی
- بهتره به‌جاش یه شرکت داشته باشه و اون‌قدر دنبالش کنه که سر وقت بفروشه
جواب رو ببین
یه اتفاق واحد، خوابیدن ساخت‌وساز اون شهر، هم‌زمان هر پنج‌تا رو می‌زنه
درسته. پنج‌تا اسم داره و یه شرط. تنوع درباره‌ی دلیل زمین خوردن چیزهاست، نه تعدادشون.
چرا یه افت بزرگ بدتر از چیزیه که به نظر میاد (میلیون تومان)
همه‌چیز تو یه چیز، و ۶۰٪ می‌افته
۱۰۰ می‌شه ۴۰
برای برگشتن به ۱۰۰: ۱۰۰ ÷ ۴۰ = ۲٫۵
پس باید بالا بره +۱۵۰٪
پخش بین پنج‌تا، و یکیشون ۶۰٪ می‌افته
پنج‌تا ۲۰ میلیونی؛ یکیشون می‌شه ۸
۸ + ۲۰ + ۲۰ + ۲۰ + ۲۰ = ۸۸
برای برگشتن به ۱۰۰: ۱۰۰ ÷ ۸۸ = ۱٫۱۳۶
پس باید بالا بره +۱۳٫۶٪همون فاجعه، همون افت ۶۰٪.
یه شرط: ۱۵۰٪ بالا رفتن برای برگشت. پخش: ۱۳٫۶٪.باخت‌ها قرینه نیستن. افت ۵۰٪ برای جبران ۱۰۰٪ رشد می‌خواد، و افت ۹۰٪ چیزی حدود ۹۰۰٪ رشد. دوری از فاجعه از گرفتن بهترین سال مهم‌تره.
خودت رو امتحان کن
پخش کردن پول بین چیزهای مختلف، ریسک باخت پول رو از بین می‌بره.
جواب رو ببین
نادرست
ریسک مربوط به هر کدومشون رو از بین می‌بره، نه ریسک اینکه همه‌شون با هم بیفتن. سال‌هایی که تقریباً همه‌چیز هم‌زمان افتاده بارها اتفاق افتاده، تو کشورهای زیادی. تنوع احتمال فاجعه رو کم می‌کنه و دقیقاً با همون حرکت، احتمال یه سال درخشان رو هم کم می‌کنه. کل معامله همینه.
چی‌کار می‌کنه و چی‌کار نمی‌کنه
- ریسک مخصوص یه چیز رو حذف می‌کنه: ورشکستن یه شرکت، رفتن یه مستأجر، سوختن یه ساختمون.
- ریسک اینکه همه‌چیز یه اقتصاد تو یه سال بیفته رو حذف نمی‌کنه.
- احتمال فاجعه و احتمال سال درخشان رو با هم کم می‌کنه. نمی‌تونی یکی رو بدون اون یکی بخری.
- پخش شدن بین جنس‌های متفاوت دارایی، و هر جا که برات ممکنه بین کشورها و ارزهای متفاوت، خیلی بیشتر از داشتن چندتا چیز هم‌جنس اثر داره.
- از یه جایی به بعد، اضافه کردن بازم از همون جنس تقریباً هیچی رو عوض نمی‌کنه. چند قدم اول بیشتر کار رو می‌کنن.
هزینه‌ی قطعی
کارمزد همون عددیه که واقعاً دست توئه
بازده نامطمئنه. هزینه نه. کارمزد سالانه گرفته می‌شه، چه سال خوب بوده باشه چه بد، و از کل مبلغ کم می‌شه، پس هر چیزی رو هم که اون پول بعداً می‌ساخت حذف می‌کنه. یه درصد کوچیک که هر سال گرفته بشه، دقیقاً همون‌طور که رشد به نفعت مرکب می‌شه، علیهت مرکب می‌شه.
کارمزد با اسم‌های مختلف میاد: هزینه‌ی مدیریت، کارمزد معامله، اختلاف قیمت خرید و فروش، حق استفاده از سامانه. سؤال همیشه همونه. سالی چند درصد از پولم می‌ره؟
۲۰۰ میلیون تومان، ۲۰ سال، با رشد ۸٪ سالانه قبل از هزینه‌ها
(۸٪ فقط برای نمونه‌ست، نه یه قول)
بدون کارمزد سالانه
۲۰۰ × ۱٫۰۸^۲۰ = ۹۳۲ میلیون
با کارمزد سالانه‌ی ۲٪، یعنی ۶٪ باقی‌مونده
۲۰۰ × ۱٫۰۶^۲۰ = ۶۴۱ میلیونبدون کارمزد ۹۳۲ میلیون
با ۲٪ سالانه ۶۴۱ میلیون
کارمزد ۲۹۱ میلیون برد؛ بیشتر از ۲۰۰ میلیونی که باهاش شروع کردیهیچی درباره‌ی خود اون چیزی که خریدی عوض نشد. سالی دو درصد، که بی‌سروصدا برداشته شد، نزدیک یک‌سوم مبلغ نهایی رو برد.
خودت رو امتحان کن
مینا داره بین دو گزینه انتخاب می‌کنه که تقریباً یه چیزهایی رو نگه می‌دارن. یکی سالی ۰٫۵٪ کارمزد می‌گیره، اون یکی ۲٫۵٪. گرون‌تره تو دو سال گذشته بهتر بوده. از این چی باید نتیجه بگیره؟
- اون ۲٪ اضافه معلومه ارزشش رو داره، چون همین الان داره خودش رو درمیاره
- هر کدوم که بهترین سال تکی رو داشته انتخاب کنه
- کارمزدها در برابر اندازه‌ی بازده‌ها اون‌قدر کوچیکن که مهم نیستن
- دو سال چیزی درباره‌ی بازده آینده نمی‌گه؛ شکاف ۲٪ هر سال قطعیه
جواب رو ببین
دو سال چیزی درباره‌ی بازده آینده نمی‌گه؛ شکاف ۲٪ هر سال قطعیه
آره. هزینه از قبل معلومه و هر سال تا ابد تکرار می‌شه. دو سال عملکرد نسبی بیشترش نویزه. عدد قطعی وزن بیشتری از عدد نامطمئن داره.
افق زمانی سرمایه‌گذاری (Time Horizon)
اینکه دقیقاً کِی به این پول احتیاج داری. مفیدترین چیزیه که قبل از تصمیم درباره‌ی نحوه‌ی نگهداریش باید بدونی، چون تعیین می‌کنه چقدر افت رو می‌تونی تحمل کنی بدون اینکه مجبور به فروش بشی. پولی که افق کوتاه داره نوسان برنمی‌داره، هر چقدر هم که استدلال بلندمدت یه چیز خوب باشه.
یه نفر هم‌زمان چند افق داره: اجاره‌ی ماه بعد، ماشینی که سه سال دیگه لازم داره، پول یه دوره‌ی زندگی که ده‌ها سال دیگه‌ست. این‌ها سه سؤال متفاوتن، نه یکی.
خودت رو امتحان کن
هر کدوم چقدر باهات فاصله داره؟
- اجاره‌ی ماه بعد و قبض‌های این فصل
- پس‌انداز اضطراری، که ممکنه فردا لازم بشه
- ماشینی که قراره سه سال دیگه عوض کنی
- عروسی‌ای که داری براش پس‌انداز می‌کنی، دو سال دیگه
- پول یه دوره‌ی زندگی که بیست سال دیگه‌ست
- تحصیل بچه که دوازده سال دیگه شروع می‌شه
جواب رو ببین
کمتر از یه سال: اجاره‌ی ماه بعد و قبض‌های این فصل, پس‌انداز اضطراری، که ممکنه فردا لازم بشه
یک تا پنج سال: ماشینی که قراره سه سال دیگه عوض کنی, عروسی‌ای که داری براش پس‌انداز می‌کنی، دو سال دیگه
پنج سال یا بیشتر: پول یه دوره‌ی زندگی که بیست سال دیگه‌ست, تحصیل بچه که دوازده سال دیگه شروع می‌شه
خودت رو امتحان کن
هر موقعیت رو به معنی واقعیش وصل کن
جواب رو ببین
- پنج شرکت تو یه صنعت → یه شرط که پنج بار نوشته شده
- افت ۶۰٪ → برای برگشتن ۱۵۰٪ رشد لازم داره
- کارمزد ۲٪ سالانه تو ۲۰ سال → تقریباً یک‌سوم مبلغ نهایی
- پولی که ماه بعد لازمه → افقی که برای هیچ نوسانی کوتاهه
- نداشتن پس‌انداز اضطراری → چیزی که یه افت رو به زیان دائمی تبدیل می‌کنه
مرور درس
- تنوع درباره‌ی دلیل زمین خوردن چیزهاست، نه تعدادشون. اسم اتفاقی رو بیار که به همه‌شون می‌زنه.
- افت‌های بزرگ قرینه نیستن: ۶۰٪ افت، ۱۵۰٪ رشد می‌خواد. پخش شدن بیشتر برای دوری از همین چاله‌ست.
- کارمزد قطعیه و بازده نه. ۲٪ سالانه تو بیست سال حدود یک‌سوم مبلغ نهایی رو برد.
- افق زمانیت تعیین می‌کنه پول رو تو چی می‌شه نگه داشت. پول افق‌کوتاه نوسان برنمی‌داره.
- خسارت اصلی رو فروشنده‌ی مجبور می‌زنه، و پس‌انداز اضطراری همون چیزیه که نمی‌ذاره تو یکی از اون‌ها بشی.