خفگی با غذا یا جسم خارجی (Choking)
انسداد خفیف رو از شدید تشخیص میدی، و انسداد شدید رو تو یه بزرگسال با ضربه به پشت و فشار شکمی باز میکنی.
خفیف یا شدید؟
انسداد خفیف
میتونه محکم سرفه کنه، حرف بزنه و نفس بکشه. هوا هنوز از کنار اون جسم رد میشه، و یه سرفهی قوی بهترین ابزار موجود برای بیرون انداختنشه.
انسداد شدید
نمیتونه حرف بزنه، سرفهش ضعیف یا بیصداست، نمیتونه نفس بکشه یا با یه صدای زیر نفس میکشه، ممکنه گلوش رو چنگ بزنه و رنگش بپره یا کبود بشه. بپرس «چیزی پریده تو گلوت؟» اگه بیصدا سر تکون داد یعنی همین حالا دست به کار شو.
خودت رو امتحان کن
انسداد خفیفه یا شدید؟
- بلند سرفه میکنه و میگه «پرید تو گلوم»
- وقتی میپرسی خفه شده سر تکون میده، ولی هیچ صدایی درنمیاد
- صورتش قرمزه، محکم سرفه میکنه، بین سرفهها نفس میکشه
- گلوش رو چنگ زده، لبهاش داره کبود میشه
- یه سرفهی ضعیف و بیصدا و هیچ نفسی تو نمیره
- بین سرفهها میتونه بگه «آره، خوبم»
جواب رو ببین
خفیف: تشویق به سرفه: بلند سرفه میکنه و میگه «پرید تو گلوم», صورتش قرمزه، محکم سرفه میکنه، بین سرفهها نفس میکشه, بین سرفهها میتونه بگه «آره، خوبم»
شدید: همین حالا اقدام کن: وقتی میپرسی خفه شده سر تکون میده، ولی هیچ صدایی درنمیاد, گلوش رو چنگ زده، لبهاش داره کبود میشه, یه سرفهی ضعیف و بیصدا و هیچ نفسی تو نمیره
انسداد خفیف
بذار سرفه کارش رو بکنه
اگه میتونه محکم سرفه کنه، تشویقش کن سرفه کردن رو ادامه بده. به پشتش نزن، بهش آب یا نون نده که بفرسته پایین، و انگشتت رو تو دهنش نکن: هر کدوم از اینها ممکنه یه انسداد نسبی رو به انسداد کامل تبدیل کنه. پیشش بمون و نگاهش کن. اگه سرفهش ضعیف شد یا دیگه نتونست نفس بکشه یا حرف بزنه، یعنی شدید شده و تو دست به کار میشی.
«سرفه کن، داری خوب پیش میری، من همینجام.» حرف آروم کمک میکنه: هول کردن نفس کشیدن رو سختتر میکنه.
خودت رو امتحان کن
سر ناهار خانوادگی، پریسا بعد از یه لقمه کباب محکم سرفه میکنه. بین سرفهها میگه «خوبم، پرید تو گلوم.» تو چی کار میکنی؟
- فوراً پنج تا ضربهی محکم به پشتش میزنی
- یه لیوان آب بهش میدی که بفرسته پایین
- تشویقش میکنی سرفه کردن رو ادامه بده و پیشش میمونی
- فشار شکمی رو شروع میکنی
جواب رو ببین
تشویقش میکنی سرفه کردن رو ادامه بده و پیشش میمونی
درسته. میتونه حرف بزنه و محکم سرفه کنه، پس انسداد خفیفه و سرفهی خودش بهترین ابزاره. پیشش بمون و نگاهش کن: فقط وقتی دست به کار شو که سرفهش ضعیف بشه یا نتونه نفس بکشه.
خفگی شدید تو بزرگسال یا بچهی بالای ۱ سال
- کمک رو راه بنداز
بگو یکی به اورژانس زنگ بزنه، یا خودت رو بلندگو زنگ بزن، ولی نذار قدمهای بعدی عقب بیفته.
- تا ۵ ضربه به پشت
کنارش و یه کم پشت سرش وایسا. با یه دست سینهش رو نگه دار و حسابی به جلو خمش کن، که جسم از دهن بیرون بیاد نه اینکه بره پایینتر. با پاشنهی اون یکی دستت تا ۵ ضربهی محکم بین دو تا کتفش بزن. بعد از هر ضربه چک کن: به محض باز شدن وایسا.
- تا ۵ فشار شکمی
اگه هنوز گیر کرده، پشتش وایسا و دستات رو دور بالای شکمش حلقه کن. یه مشت درست کن و بذارش درست بالای ناف، خیلی پایینتر از جناغ. با دست دیگهت مشتت رو بگیر و محکم و ناگهانی به داخل و به بالا بکش، تا ۵ بار، و بعد از هر بار چک کن.
- یکی در میون
هنوز بستهست؟ ۵ ضربه به پشت و ۵ فشار شکمی رو یکی در میون ادامه بده تا باز بشه، کمک برسه یا هوشیاریش رو از دست بده.
خودت رو امتحان کن
یه تیکه سیب پریده تو گلوی رضا و هیچ صدایی ازش درنمیاد. ۵ ضربه به پشتش زدی و هنوز گیر کرده. بعدش چی؟
- یه لیوان آب بهش بدی
- تا ۵ فشار شکمی، بعد یکی در میون با ضربه به پشت ادامه بدی
- انگشتت رو ببری ته دهنش و دنبالش بگردی
- فقط ضربه به پشت رو ادامه بدی، هر چند تا که لازم باشه
جواب رو ببین
تا ۵ فشار شکمی، بعد یکی در میون با ضربه به پشت ادامه بدی
آره. اول ضربه به پشت، بعد تا ۵ فشار شکمی، بعد ۵ تا و ۵ تا یکی در میون تا باز بشه، کمک برسه یا هوشیاریش رو از دست بده.
اگه از حال رفت
از خفگی به احیا
اگه هوشیاریش رو از دست داد، با احتیاط بخوابونش روی زمین، مطمئن شو به اورژانس زنگ زده شده و احیا رو شروع کن (درس ۴). فشارهای قفسهی سینه ممکنه به بیرون اومدن جسم هم کمک کنن. اگه تو دهنش جسمی میبینی که بهوضوح میتونی بگیریش، درش بیار، ولی هیچوقت کورکورانه با انگشت دنبالش نگرد: ور رفتن جایی که نمیبینی ممکنه جسم رو بیشتر هل بده تو.
پدربزرگ کیان وسط خفگی شل میشه. کیان آروم میخوابونتش روی زمین، به خواهرش داد میزنه به ۱۱۵ زنگ بزنه و شروع میکنه به فشار دادن قفسهی سینه.
خودت رو امتحان کن
یه تیکه گوشت پرید تو گلوی دانیال. بعد از دو تا فشار شکمی بیرون اومد، و حالا داره میخنده و میخواد شامش رو تموم کنه. چی باید بشه؟
- هیچی: جسم بیرون اومده، پس حالش خوبه
- یه کم آب بخوره و ده دقیقه استراحت کنه
- باید دکتر معاینهش کنه، با اینکه احساس خوبی داره
- فقط اگه دوباره شروع به سرفه کرد بره دکتر
جواب رو ببین
باید دکتر معاینهش کنه، با اینکه احساس خوبی داره
درسته. فشار شکمی ممکنه آسیب داخلیای بزنه که فوراً معلوم نمیشه، پس معاینهی پزشکی بخشی از درمانه، نه یه کار اضافهی اختیاری.
نوزادهای زیر ۱ سال
هیچوقت فشار شکمی روی نوزاد
برای نوزاد زیر یه سال با انسداد شدید، هیچوقت از فشار شکمی استفاده نکن. بهجاش: نوزاد رو رو به پایین روی ساعد دستت بخوابون، سرش پایینتر از بدنش، و با دستت فکش رو نگه دار، و تا ۵ ضربه به پشت بین کتفهاش بزن. اگه جواب نداد، نوزاد رو رو به بالا روی اون یکی ساعدت بچرخون، سرش پایین، و تا ۵ فشار قفسهی سینه با دو انگشت وسط قفسهی سینهش بده. یکی در میون ادامه بده و کمک رو راه بنداز.
این یکی رو باید تو یه دوره روی مانکن نوزاد تمرین کرد: تصور کردن طرز گرفتن و مقدار زور فقط از روی کلمهها سخته.
خودت رو امتحان کن
فشار شکمی برای نوزاد زیر یه سال بیخطره.
جواب رو ببین
نادرست
غلطه. برای نوزاد زیر یه سال ضربه به پشت (رو به پایین روی ساعد) و فشار قفسهی سینه با دو انگشت (رو به بالا) استفاده میشه، هیچوقت فشار شکمی.
مرور درس
- خفیف: میتونه سرفه کنه، حرف بزنه و نفس بکشه. تشویقش کن سرفه کنه، پیشش بمون، نه ضربه، نه آب، نه انگشت.
- شدید: نمیتونه حرف بزنه، سرفهی ضعیف یا بیصدا، نمیتونه نفس بکشه. بپرس «چیزی پریده تو گلوت؟» و کمک رو راه بنداز.
- بزرگسال و بچهی بالای ۱ سال: تا ۵ ضربه به پشت با خم کردنش به جلو، بعد تا ۵ فشار شکمی، مشت درست بالای ناف، به داخل و بالا. یکی در میون.
- اگه هوشیاریش رو از دست داد: روی زمین، زنگ، احیا. هیچوقت کورکورانه با انگشت نگرد. هر کی فشار شکمی گرفته باید بره دکتر.
- نوزاد زیر ۱ سال: ضربه به پشت و فشار قفسهی سینه با دو انگشت، هیچوقت فشار شکمی.