خطوط راهنما و قاب‌بندی (Leading Lines & Framing)
جاده، ریل، نرده و خط ساحل می‌تونن چشم بیننده رو مستقیم ببرن سمت سوژه‌ت، و یه درگاه یا شاخه می‌تونه دورش قاب بشه. یاد می‌گیری پیداشون کنی، ارتفاع و زاویه‌ت رو عوض کنی و لبه‌های کادر رو تمیز کنی.
خطوط راهنما
خط‌ها چشم رو دنبال خودشون می‌کشن
جاده، ریل، مسیر، نرده، رودخونه، خط ساحل، ردیف درخت‌ها و پله‌ها همه چشم رو در طول خودشون می‌کشن. بهترین حالتشون وقتیه که به سمت سوژه برن، معمولاً از یکی از گوشه‌های پایین کادر شروع بشن. خط‌های موازی‌ای که ازت دور می‌شن به نظر میاد به یه نقطه می‌رسن، یعنی نقطه‌ی گریز (vanishing point)، و سوژه‌ای که نزدیک اون نقطه باشه همه‌ی توجه رو می‌گیره. خط‌های مورب حس حرکت می‌دن، خط‌های افقی حس آرامش، و یه منحنی Sشکل، مثل یه مسیر پیچ‌درپیچ یا رودخونه، چشم رو آروم هدایت می‌کنه. از خط‌هایی که از کادر بیرون می‌رن یا به یه گوشه‌ی خالی می‌رسن دوری کن: چشم دنبالشون می‌ره و از عکس خارج می‌شه.
یه ریل قطار که از بین دو تا ریل عکسش رو گرفتی: ریل‌ها از گوشه‌های پایین پهن شروع می‌شن و نزدیک وسط به هم می‌رسن. یه نفر که روی ریل راه می‌ره رو نزدیک همون نقطه بذار، دیگه هیچ‌کس جای دیگه‌ای رو نگاه نمی‌کنه.
خودت رو امتحان کن
رضا داره روی یه اسکله از خواهرش عکس می‌گیره. تخته‌های چوبی خط‌های پررنگی می‌سازن. این خط‌ها کِی بیشتر از همه به عکس کمک می‌کنن؟
- وقتی از کنار کادر بیرون می‌رن، دور از خواهرش
- وقتی از نزدیک پایین کادر شروع می‌شن و به سمت اون می‌رن
- وقتی کاملاً افقی از وسط کادر رد می‌شن
- تا وقتی خواهرش واضحه، خط‌ها اصلاً مهم نیستن
جواب رو ببین
وقتی از نزدیک پایین کادر شروع می‌شن و به سمت اون می‌رن
درسته. خط‌هایی که از پایین شروع می‌شن و به سمت اون می‌رن، چشم رو از لبه‌ی عکس برمی‌دارن و تحویلش می‌دن به خواهرش.
قاب‌بندی
یه قاب توی قاب
از پشت یه چیزی عکس بگیر: یه درگاه، یه پنجره، یه طاق، شاخه‌های آویزون، فاصله‌ی بین شونه‌های دو نفر. قاب داخلی به عکس عمق می‌ده، چون معلومه که از سوژه نزدیک‌تره، شلوغی لبه‌ها رو می‌پوشونه، و هم‌زمان از همه طرف به سوژه اشاره می‌کنه. قاب می‌تونه تیره یا یه‌کم محو باشه؛ لازم نیست واضح باشه تا کار کنه.
دوست مینا توی یه حیاط آفتابی ایستاده. مینا از توی راهروی کم‌نور، اون رو توی قاب تیره‌ی درگاه می‌گیره: دیوارها سیاه می‌شن، شلوغی کنار حیاط محو می‌شه، و فقط دوستش می‌مونه توی یه مستطیل روشن.
خودت رو امتحان کن
هر نوع خط رو به حسی که معمولاً می‌ده وصل کن
جواب رو ببین
- خط مورب → انرژی و حرکت
- خط افقی → آرامش و سکون
- منحنی Sشکل → یه هدایت آروم و پیچ‌دار به داخل عکس
- خط‌های موازی که دوردست به هم می‌رسن → همه‌چیز به یه نقطه اشاره می‌کنه
قدم‌به‌قدم ببین
یه سوژه‌ی کوچیک توی کادری پر از حواس‌پرتی یه دوست کوچیک نزدیک بالای یه کادر پهن و خالی ایستاده، و لکه‌های رنگی روشن دور لبه‌ها پخش شدن. هیچی به چشم نمی‌گه کجا بره، برای همین اول سراغ حواس‌پرتی‌ها می‌ره.
دو تا خط جاده از گوشه‌های پایین می‌رسن به اون حالا دو تا لبه‌ی یه جاده از گوشه‌های پایین شروع می‌شن و درست زیر پای دوستت به هم می‌رسن، و لکه‌های پراکنده هم رفتن. خط‌ها چشم رو از پایین عکس برمی‌دارن و مستقیم می‌برن پیش اون.
طاق یه درگاه صحنه رو قاب می‌گیره حالا طاق تیره‌ی یه درگاه دور صحنه رو گرفته، دوستت توی دهانه‌ش ایستاده و جاده هنوز به سمتش می‌ره. قاب به عکس عمق می‌ده، لبه‌ها رو می‌پوشونه، و یه بار دیگه به اون اشاره می‌کنه.
ایستاده در ۱٫۶ متری یا نشسته در ۰٫۵ متری عکس قاب‌گرفته کنار می‌ره تا جا برای یه نمای کناری از دو ارتفاع دوربین باز بشه: ایستاده در ارتفاع ۱٫۶ متر و نشسته در ارتفاع ۰٫۵ متر. توی تصویر کوچیکِ دوربین پایین، خط‌های جاده پهن‌تر شروع می‌شن، بلندترن و با شیب تندتری به دوستت می‌رسن، پس قوی‌تر هدایت می‌کنن. ارتفاعت رو که عوض کنی، عکس عوض می‌شه.
خودت رو امتحان کن
توی فریم آخر، وقتی دوربین از ارتفاع ۱٫۶ متر اومد پایین به ۰٫۵ متر، توی عکس چی عوض شد؟
- دوستت از کادر ناپدید شد
- خط‌های جاده بلندتر و پرشیب‌تر شدن، پس قوی‌تر به سمت اون هدایت می‌کنن
- خط‌های جاده افقی شدن
- هیچی، فقط دوربین جابه‌جا شد
جواب رو ببین
خط‌های جاده بلندتر و پرشیب‌تر شدن، پس قوی‌تر به سمت اون هدایت می‌کنن
درسته. نزدیک زمین، جاده جای بیشتری از کادر رو می‌گیره، پس لبه‌هاش پایین پهن‌تر شروع می‌شن و با شیب تند تا دوستت بالا می‌رن. همون جاده، خط‌های قوی‌تر.
ارتفاعت رو عوض کن
ایستاده، حدود ۱٫۶ متر
تقریباً همه‌ی عکس‌های معمولی از همین ارتفاع گرفته می‌شن، برای همین معمولی به نظر میاد. از بالا به بچه‌ها و حیوون‌ها نگاه می‌کنی و فقط بالای سرشون رو می‌بینی، و مسیرها کوتاه و صاف به نظر میان.
عمداً پایین یا بالا
تا هم‌قد چشم یه بچه یا یه سگ بشین تا عکس حس دنیای خودشون رو بده. پایین برو تا خط‌های یه مسیر کشیده‌تر بشن. برای غذا و چیدمان روی میز، مستقیم از بالا عکس بگیر. هر ارتفاعی جز حالت ایستاده خودش توجه رو جلب می‌کنه.
قبل از زدن دکمه، کادر رو تمیز کن
- پشت سر سوژه رو نگاه کن
یه تیر، یه درخت یا یه تیر چراغ‌برق از سرش درنیومده؟ یه پنجره‌ی روشن درست پشتش نیست؟
- چشمت رو دور چهار لبه‌ی کادر بچرخون
آدمی که نصفه افتاده، یه لکه‌ی روشن، سپر یه ماشین که اومده تو. چیزهای روشن لبه‌ی کادر چشم رو بیرون می‌کشن.
- افق رو چک کن
دریا یا خیابونِ کج شبیه اشتباه به نظر میاد. اگه گوشیت خط تراز داره، ازش استفاده کن.
- یه قدم بردار
یه قدم به کنار، جلو یا پایین بیشتر این مشکل‌ها رو حل می‌کنه. ساده کن: چیزهای کمتر، یه سوژه‌ی واضح. آسمون خالی یا یه دیوار ساده دور یه سوژه‌ی کوچیک می‌تونه قوی‌ترش کنه.
خودت رو امتحان کن
سارا توی خیابون از دوستش عکس می‌گیره و توی عکس انگار یه تیر چراغ‌برق از وسط سر دوستش دراومده. ساده‌ترین راه حل چیه؟
- اون‌قدر زوم دیجیتال کنه تا تیر از کادر بیرون بره
- یکی دو قدم بره کنار تا تیر دیگه پشت سر دوستش نباشه
- فلاش رو روشن کنه
- بعداً با ویرایش تیر رو پاک کنه
جواب رو ببین
یکی دو قدم بره کنار تا تیر دیگه پشت سر دوستش نباشه
درسته. یه قدم به کنار عوض می‌کنه چی پشت سرش قرار بگیره، و تیر از پشت سرش کنار می‌ره. دو ثانیه طول می‌کشه و هیچ هزینه‌ای نداره.
همون مسیر درختی، این بار درست
- بشین تا مسیر پایین کادر رو پر کنه و لبه‌هاش از گوشه‌های پایین شروع بشن.
- دوستت رو نزدیک جایی بذار که خط‌های مسیر به هم می‌رسن، روی یه یک‌سوم یا نزدیکش.
- بذار یه شاخه‌ی پایین که از بالای کادر رد می‌شه نقش قاب رو بازی کنه.
- لبه‌ها و پشت سرش رو نگاه کن و اگه چیزی مزاحمه، یه قدم جابه‌جا شو.
خودت رو امتحان کن
وقتی نیما از خواهرزاده‌ی دوساله‌ش عکس می‌گیره، ایستادن در ارتفاع معمولیِ خودش طبیعی‌ترین و گیراترین عکس رو می‌ده.
جواب رو ببین
نادرست
غلطه. از ارتفاع ایستاده فقط از بالا به سر یه بچه‌ی کوچیک نگاه می‌کنی. تا هم‌قد چشمش بشین تا عکس طبیعی و گیرا بشه، انگار توی دنیای خودشی نه اینکه از بالا بهش نگاه می‌کنی.
مرور درس
- جاده، ریل، نرده، رودخونه و پله چشم رو دنبال خودشون می‌برن؛ کاری کن به سمت سوژه برن، معمولاً از یه گوشه‌ی پایین.
- خط‌های موازی به سمت یه نقطه‌ی گریز می‌رسن و سوژه‌ای که نزدیکش باشه همه‌ی توجه رو می‌گیره.
- یه درگاه، پنجره، طاق یا شاخه می‌تونه سوژه رو قاب کنه، به عکس عمق بده و شلوغی رو بپوشونه.
- ارتفاعت رو عوض کن: برای بچه‌ها، حیوون‌ها و خط‌های قوی‌تر پایین بیا، برای غذا از بالا بگیر.
- قبل از زدن دکمه، لبه‌ها و پشت سر سوژه رو نگاه کن و با یه قدم مشکل رو حل کن.