شنیدن تحلیلی مثل یک موسیقی‌دان (Active Analytical Listening)
کل دوره رو تو یه روش جمع می‌کنی: چهار بار گوش دادن که از هر آهنگی تمپو، وزن، تنالیته و الگوی آکوردش رو درمیاره.
چهار بار گوش دادن
- بار اول · نبض
خواننده رو ول کن و ضرب بگیر تا ضربه‌هات یکنواخت بشن. ۱۵ ثانیه ضربه‌ها رو بشمر و ضرب‌در ۴ کن تا تمپو به BPM دربیاد.
- بار دوم · دسته‌بندی
ضرب سنگین رو پیدا کن و «یک دو سه چهار» بشمر با «یک» روی همون. اگه «یک» سُر خورد، سه‌تایی بشمر. حواست به دورخیز قبل از اولین ضرب قوی هم باشه.
- بار سوم · خونه و رنگش
نتی که آهنگ روش آروم می‌گیره رو زمزمه کن و روی کیبورد پیداش کن. بعد نت ۴ نیم‌پرده بالاترش و نت ۳ نیم‌پرده بالاترش رو امتحان کن: چهار یعنی ماژور، سه یعنی مینور.
- بار چهارم · الگوی آکورد
خونه رو I بگیر و دنبال اینا بگرد: برگشت به خونه، آکوردی که از همه بیشتر به سمتش خم می‌شه (V)، قدم راحت بیرون (IV) و اون یکی تیره‌تر (vi).
خودت رو امتحان کن
سارا ۱۵ ثانیه با یه آهنگ ضرب می‌گیره و ۳۳ ضربه می‌شمره. بعد می‌بینه وزن روی هر ضربه‌ی سوم می‌افته. چی باید یادداشت کنه؟
- حدود ۳۳ BPM، تو 3/4
- حدود ۴۹۵ BPM، تو 3/4
- حدود ۱۳۲ BPM، تو 4/4
- حدود ۱۳۲ BPM، تو 3/4
جواب رو ببین
حدود ۱۳۲ BPM، تو 3/4
درسته. ۱۵ ثانیه یک‌چهارم دقیقه‌ست، پس ۳۳ × ۴ می‌شه حدود ۱۳۲ BPM، و ضرب سنگین روی هر ضربه‌ی سوم یعنی میزان سه‌ضربی.
بار اول و دوم
ساعت
از بخشی از آهنگ شروع کن که اصلاً نظریه لازم نداره: نبض. اول ضربه‌هات رو یکنواخت کن و سرعت رو اندازه بگیر. بعد سرعت رو بذار کنار و بپرس وزن کجاست. سرعت و دسته‌بندی دوتا واقعیت جدان و یکی‌یکی پیداشون می‌کنی.
هر دوتا رو با خواننده‌ی خاموش تو ذهنت انجام بده. درامز و بیس درباره‌ی ضرب راستگون؛ خواننده‌ی خوب عمداً بر خلافش می‌کشه، و همین چیزیه که صدای آواز رو زنده می‌کنه و تازه‌کار رو از شمارش می‌ندازه.
نیکا تو یه کافه یه آهنگ می‌شنوه. بار اول و دوم، فقط با یه
ساعت و دستش روی میز.
ضربه تو ۱۵ ثانیه ........... ۲۵
۲۵ × ۴ ..................... حدود ۱۰۰ BPM
وزن می‌افته روی ............. هر ضربه‌ی چهارم
اولین صدایی که می‌شنوه ...... دوتا هجای تند که
قبل از اولین ضرب سنگین میانحدود ۱۰۰ BPM، تو 4/4، با یه دورخیز اول.هنوز اسم یه نت هم نبرده. ولی همین الان می‌تونه گروه رو با سرعت درست بشمره تو، بگه خط‌های میزان کجان، و حساب کنه یه مقدمه‌ی ۸ میزانی ۱۶ ثانیه طول می‌کشه. این کل درس‌های ۱ تا ۳ ـه، تو حدود یه دقیقه.
خودت رو امتحان کن
- آهنگ الف: امید «یک دو سه چهار» می‌شمره و «یک» ـش تو هر میزان روی ضرب سنگین می‌افته.
- آهنگ ب: امید «یک دو سه چهار» می‌شمره و بعد از دو میزان «یک» ـش سُر خورده روی یه ضرب سبک.
ضربه‌هاش تو هر دوتا کاملاً یکنواخته. آهنگ ب چه فرقی داره؟
- تمپوش از آهنگ الف تندتره
- ضرب‌هاش سه‌تا سه‌تا دسته شدن، نه چهارتا چهارتا
- اصلاً ضرب قوی نداره
جواب رو ببین
ضرب‌هاش سه‌تا سه‌تا دسته شدن، نه چهارتا چهارتا
درسته. وقتی «یک» روی ضرب سنگین بند نمی‌شه، نبض سالمه و دسته‌بندی غلطه. قدم بعدی امتحان سه‌تاییه.
بار سوم
خونه و رنگش
با آهنگ زمزمه کن تا نتی رو پیدا کنی که آهنگ مدام بهش برمی‌گرده، همونی که یه خط رو تموم‌شده می‌کنه. روی کیبورد نت‌ها رو امتحان کن تا یکی با زمزمه‌ت جور دربیاد: اون نت خونهست. بعد رنگش رو تست کن. نت ۴ نیم‌پرده بالاتر از خونه رو بزن، بعد نت ۳ نیم‌پرده بالاتر. یکی‌شون مال آهنگه و اون یکی غلط صدا می‌ده. چهار یعنی ماژور، سه یعنی مینور.
اگه خونه D باشه و F# جور دربیاد ولی F غلط صدا بده، آهنگ تو ر ماژوره. اگه F جور دربیاد، ر مینوره. سوم بالای خونه به‌دردبخورترین چیزیه که می‌تونی پشت یه کیبورد تست کنی.
بار سوم، پشت کیبورد.
نتی که نیکا مدام زمزمه می‌کنه ..... با D جور درمیاد
۴ نیم‌پرده بالاتر از D ............ F# به آهنگ می‌خوره
۳ نیم‌پرده بالاتر از D ............ F غلط صدا می‌ده
پس: خونه = D، رنگ = ماژور
ر ماژور، ساخته‌شده با W W H W W W H از D:
D E F# G A B C# D
W W H W W W H
سرکلید: دوتا دیز، F# و C#آهنگ تو ر ماژوره.دوتا دیز یعنی قدم دوم ساعتگرد روی دایره‌ی پنجم‌ها: C، G، D. اگه آهنگ به‌جاش روی B آروم می‌گرفت، با همین هفت‌تا نت، می‌شد سی مینور، یعنی مینور نسبی ر ماژور.
خودت رو امتحان کن
یه آهنگ مدام روی D آروم می‌گیره، نت ۴ نیم‌پرده بالاترش واضحاً مال آهنگه و نت ۳ نیم‌پرده بالاترش غلط صدا می‌ده. آهنگ تو ر ماژوره.
جواب رو ببین
درست
درسته. سوم بالای خونه همون چیزیه که این دوتا گام رو از هم جدا می‌کنه: ۴ نیم‌پرده می‌شه سوم بزرگ و ر ماژور می‌ده، ۳ نیم‌پرده ر مینور. بقیه‌ی چیزها درباره‌ی تنالیته از همین یه تست درمیاد.
| نیکا چی درآورد | جوابش | از درس |
|---|---|---|
| تمپو | حدود ۱۰۰ BPM | ۱ |
| وزن | 4/4، با دورخیز | ۲ |
| تنالیته | ر ماژور، دوتا دیز | ۵ و ۱۰ |
| دور آکورد | D، A، Bm، G، یعنی I–V–vi–IV | ۸ و ۹ |
| چرا ملودی خوب می‌شینه | نت‌های کشیده‌ش نت آکوردی‌ن | ۱۱ |
خودت رو امتحان کن
آهنگ نیکا تو ر ماژوره (D E F# G A B C#). هر آکورد کدوم شغل رو داره؟
- D (D F# A)
- A (A C# E)
- Bm (B D F#)
- آکوردی که نت آخر آهنگ روش می‌شینه
- آکوردی که C# ، یعنی نت محسوس، رو داره
- آکوردی که پایه‌ش سه نیم‌پرده پایین‌تر از D ـه
جواب رو ببین
I · خونه: D (D F# A), آکوردی که نت آخر آهنگ روش می‌شینه
V · تنش: A (A C# E), آکوردی که C# ، یعنی نت محسوس، رو داره
vi · فامیل مینور: Bm (B D F#), آکوردی که پایه‌ش سه نیم‌پرده پایین‌تر از D ـه
وقتی آهنگ جور درنمیاد
- «یک» ـت نه تو چهارتایی جا می‌افته نه سه‌تایی؟ شیش ضرب تند که دوتا دسته‌ی سه‌تایی حس می‌شن رو امتحان کن: همون 6/8 یا شیش‌وهشت درس ۲.
- ترجیع‌بند یهو روشن‌تر شد و انگار خونه جابه‌جا شده؟ آهنگ تنالیته عوض کرده. از همون‌جا روش رو از اول اجرا کن.
- آکوردها با عددها جور درمیان ولی آهنگ روی نت شیشم گام آروم می‌گیره؟ تو مینور نسبی هستی، نه ماژور.
- اصلاً هیچی روی کیبورد با خواننده جور درنمیاد؟ یا ضبط یه کم از کوک استاندارد دوره، یا موسیقی دستگاهی ایرانیه که فاصله‌هاش رو پیانو نمی‌تونه بزنه (درس ۴).
خودت رو امتحان کن
هر چیزی که تو یه آهنگ حس می‌کنی رو به اسمش وصل کن
جواب رو ببین
- پات دقیقه‌ای حدود ۱۰۰ بار می‌خوره → تمپو، با واحد BPM
- هر ضرب چهارم سنگین‌تر حس می‌شه → یه میزان 4/4
- ملودی مدام روی D آروم می‌گیره → D نت خونهست
- آکورد یکی‌مونده‌به‌آخر محکم به سمت خونه خم می‌شه → V که به I حل می‌شه
- یه نت تند بین دوتا نت آکورد → نت گذر
مرور دوره
- بار اول و دوم ساعت رو بهت می‌دن: تمپو به BPM، بعد دسته‌بندی به میزان، با حواس‌جمعی به دورخیز.
- بار سوم تنالیته رو می‌ده: خونه رو زمزمه کن، روی کیبورد پیداش کن، بعد ۴ نیم‌پرده بالاترش رو با ۳ نیم‌پرده بالاترش بسنج.
- بار چهارم آکوردها رو می‌ده: I جایی که آروم می‌گیره، V که خم شده به عقب، IV یه قدم بیرون، و vi برای لحظه‌های تیره‌تر.
- ملودی وقتی روی آکوردهاش خوب می‌شینه که نت‌های کشیده‌ش نت آکوردی باشن؛ نت‌های تند وسط نت گذرن.
- بعضی وقت‌ها اشتباه می‌زنی. هر حدس غلط حدس بعدی رو باریک‌تر می‌کنه، و هر موزیسینی همین‌جوری یاد گرفته.